انواع سمعک از نظر شکل و محل قرارگیری | مقایسه ۷ نوع سمعک

در این راهنمای جامع، قصد داریم هفت مدل اصلی شامل BTE، Mini BTE، RIC، ITE، ITC، CIC و IIC را به‌طور دقیق کالبدشکافی کنیم. با مقایسه انواع سمعک متوجه خواهید شد که هر مدل چقدر در گوش دیده می‌شود، چگونه روی لاله گوش یا داخل مجرای گوش قرار می‌گیرد و از نظر سهولت استفاده چه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. هدف این است که پیش از مراجعه به کلینیک، شناخت کاملی از شکل ظاهری سمعک پیدا کنید.

بسیاری از مراجعان تصور می‌کنند انتخاب از میان انواع مدل های سمعک، تنها به سلیقه شخصی محدود می‌شود. اما واقعیت این است که ساختار گوش خارجی، میزان رطوبت گوش، شدت کم‌شنوایی و حتی مهارت دست کاربر، تعیین‌کننده‌ترین عوامل در این انتخاب هستند. در پایان این صفحه، شما دیدگاهی کاملا تخصصی و واقع‌بینانه نسبت به جایگاه قرارگیری هر دستگاه خواهید داشت.

اگر در مرحله تصمیم‌گیری خرید سمعک هستید و می‌خواهید بدانید کدام طراحی فیزیکی با وضعیت شنوایی و سبک زندگی شما سازگاری بیشتری دارد، نیازی به آزمون و خطای پرهزینه نیست. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی دقیق ادیوگرام و انتخاب دستگاهی که هم از نظر ظاهری و هم از نظر عملکرد برای شما ایده‌آل باشد، می‌توانید همین حالا با کارشناسان کلینیک حانا (۰۹۳۷۳۶۶۱۲۱۴) تماس بگیرید یا فرم زیر را تکمیل کنید تا در سریع‌ترین زمان ممکن، مسیر شنوایی بهتر را با هم آغاز کنیم.

انواع سمعک چگونه بر اساس محل قرارگیری دسته‌بندی می‌شوند؟

برای درک بهتر انواع سمعک از نظر شکل و محل قرارگیری، باید آناتومی گوش و نحوه تعامل قطعات الکترونیکی با آن را بشناسیم. به‌طور کلی، تمامی این دستگاه‌ها بر اساس اینکه بدنه اصلی (شامل میکروفون سمعک، باتری و پردازنده صدا) در کدام بخش از سیستم شنوایی مستقر می‌شود، به سه خانواده بزرگ تقسیم می‌گردند. دسته اول، مدل‌هایی هستند که کاملا پشت لاله گوش پنهان می‌شوند و شامل BTE و Mini BTE می‌باشند.

دسته دوم، یک ساختار ترکیبی و هوشمندانه دارند که به آن‌ها RIC یا RITE گفته می‌شود. در این گروه، پردازنده پشت گوش قرار می‌گیرد، اما بلندگوی سمعک مستقیما به داخل مجرای گوش هدایت می‌شود. دسته سوم نیز خانواده داخل‌گوشی‌ها هستند که از ITE تا IIC را در بر می‌گیرند و تمامی قطعات آن‌ها درون یک پوسته سمعک یکپارچه قرار گرفته و مستقیما داخل صدفه گوش یا کانال گوش جای‌گذاری می‌شوند.

تفاوت بنیادین در این دسته‌بندی، درک تفاوت میان «محل قرارگیری بدنه» و «محل قرارگیری رسیور» است. اگر یک نقشه شماتیک از گوش را در ذهن ترسیم کنید، مدل‌های پشت‌گوشی صدا را از طریق یک لوله انتقال صدا به پرده گوش می‌رسانند. اما در مدل‌های ترکیبی، خود رسیور وارد کانال می‌شود که این تغییر ساده در معماری دستگاه، تأثیر شگرفی بر کیفیت صدای دریافتی، کاهش اثر انسداد گوش و کوچکتر شدن بدنه اصلی دارد.

مدل‌هایی که بدنه آن‌ها پشت گوش قرار می‌گیرد

خانواده پشت‌گوشی‌ها، باسابقه‌ترین و در عین حال قدرتمندترین رده در میان انواع مدل سمعک محسوب می‌شوند. در این طراحی، محفظه اصلی که دربردارنده مدارات پردازشی و منبع تغذیه است، روی انحنای پشت لاله گوش سوار می‌شود. با این حال، مسیر انتقال صدای تقویت‌شده به سمت پرده صوتی، در زیرمجموعه‌های این گروه کاملا متفاوت است که در ادامه به جزئیات آن‌ها می‌پردازیم.

سمعک پشت گوشی BTE

مدل BTE (Behind-The-Ear) ساختار کلاسیک و مقاومی دارد که بدنه اصلی آن به‌طور کامل پشت لاله گوش قرار می‌گیرد. در این مدل، صدای پردازش‌شده از طریق یک تیوب سمعک پلاستیکی به یک قالب گوش سفارشی که مجرای گوش را پر می‌کند، منتقل می‌شود. این جداسازی فیزیکی قطعات، آن را در برابر رطوبت و آسیب‌های محیطی بسیار مقاوم می‌سازد.

به دلیل ابعاد نسبتا بزرگ‌تر، سمعک پشت گوشی از دیدگاه ظاهری جزو مدل‌های مشخص‌تر محسوب می‌شود. اما همین فضای بیشتر، امکان استفاده از باتری سمعک با سایز بزرگ‌تر، دکمه‌های کنترلی در دسترس‌تر و قرار دادن پردازنده‌های بسیار قوی را فراهم می‌کند. کاربرد گسترده این مدل، پوشش‌دهی انواع کم‌شنوایی، از ملایم تا عمیق و همچنین استفاده در کودکان است.

سمعک مینی پشت گوشی Mini BTE

سمعک Mini BTE در واقع طراحی ظریف‌تر و مینیاتوری از همان ساختار کلاسیک پشت‌گوشی است. این دستگاه معمولا به‌جای قالب‌های ضخیم، با یک لوله انتقال صدای بسیار باریک (Thin Tube) و یک گنبد سمعک سیلیکونی کوچک همراه می‌شود. هدف از این طراحی، کاهش وزن و افزایش راحتی کاربر در طولانی‌مدت بوده است.

تفاوت کلیدی این مدل با نسخه استاندارد، در ابعاد بسیار کوچک‌تر بدنه و کمتر دیده‌شدن آن در پشت گوش است. با این حال، از نظر مهندسی اکوستیک، ساختار انتقال صدا تغییر نکرده و بدنه اصلی همچنان در پشت گوش باقی می‌ماند. لازم به ذکر است که کوچک بودن بدنه Mini BTE به‌هیچ‌وجه به معنای یکسان بودن ساختار آن با مدل‌های RIC نیست.

سمعک ریک یا گیرنده داخل کانال RIC/RITE

مدل RIC (Receiver-In-Canal) یک انقلاب در طراحی تجهیزات شنوایی‌سنجی به شمار می‌رود. در این ساختار، میکروفون و پردازنده همچنان پشت گوش قرار دارند، اما رسیور از بدنه جدا شده و با یک سیم رسیور بسیار ظریف و نامرئی به داخل مجرای گوش فرستاده می‌شود. این جابه‌جایی قطعات، کیفیت بی‌نظیری از صدا را خلق می‌کند.

تفاوت اصلی سمعک ریک با خانواده BTE، دقیقا در همین محل قرارگیری رسیور نهفته است، نه صرفا در کوچکی بدنه. با انتقال بلندگو به نزدیکی پرده گوش، هم بدنه پشتی به‌شدت کوچک می‌شود و هم اعوجاج صدا در مسیر لوله پلاستیکی از بین می‌رود. نام‌های RIC و RITE در دنیای ادیولوژی دقیقا به یک مفهوم اشاره دارند و تفاوتی در جایگاه قرارگیری ندارند.

مثال بالینی:
تصور کنید فردی با افت شنوایی ملایم در فرکانس‌های بالا (مثل نشنیدن صدای پرندگان یا حروف “س” و “ش”) به کلینیک مراجعه می‌کند. او اصرار دارد یک سمعک کاملا داخل گوش بسازد تا دیده نشود. پس از قالب‌گیری گوش و ساخت دستگاه، بیمار به‌شدت از پیچیدن صدای خودش در سرش (مثل صحبت در یک بشکه) شکایت می‌کند و می‌گوید سمعک خراب است!

این پدیده که «اثر انسداد گوش» نام دارد، به دلیل کیپ شدن مجرا توسط پوسته رخ می‌دهد. در چنین شرایطی، یک سمعک RIC با گنبد سیلیکونی باز (Open Dome) انتخاب بسیار هوشمندانه‌تری است؛ زیرا هم رسیور در نزدیکی پرده قرار می‌گیرد تا فرکانس‌های زیر را شفاف پخش کند و هم مجرای گوش برای تهویه باز می‌ماند. این مثال نشان می‌دهد که انتخاب شکل دستگاه، فراتر از زیبایی است و مستقیما با آکوستیک مجرای گوش ارتباط دارد.

مدل‌هایی که داخل لاله یا کانال گوش قرار می‌گیرند

خانواده دستگاه‌های داخل‌گوشی، جذابیت بصری بالایی برای کاربران دارند. این مدل‌ها بر اساس میزان فضایی که از گوش خارجی و کانال اشغال می‌کنند، از بزرگ‌ترین (ITE) تا عمیق‌ترین و نامرئی‌ترین (IIC) دسته‌بندی می‌شوند. تمامی این دستگاه‌ها فاقد قطعه خارجی هستند و متناسب با قالب‌گیری گوش هر فرد، به‌صورت کاملا سفارشی طراحی و پرینت می‌شوند.

هرچه از سمت لاله گوش به سمت پرده صوتی حرکت کنیم، اندازه این دستگاه‌ها کوچک‌تر می‌شود. این کاهش ابعاد، محدودیت‌هایی را در زمینه ظرفیت باتری و امکانات جانبی ایجاد می‌کند. در ادامه، این خانواده را از بیرونی‌ترین مدل تا عمیق‌ترین مدل پنهان در مجرا، مورد بررسی دقیق قرار می‌دهیم.

سمعک داخل گوشی ITE

مدل ITE (In-The-Ear) بزرگ‌ترین عضو خانواده داخل‌گوشی‌هاست که پوسته اصلی آن در بخش بیرونی گوش، یعنی صدفه گوش (Concha) قرار می‌گیرد. سمعک داخل گوشی نسبت به مدل‌های کانالی، بخش بسیار بیشتری از گوش خارجی را پر کرده و کاملا در دید مخاطب قرار دارد. ساختار آن به‌صورت انحصاری و بر اساس قالب گوش کاربر ساخته می‌شود.

به دلیل اندازه نسبتا بزرگ، این مدل فضای کافی برای باتری‌های قوی‌تر و میکروفون‌های دایرکشنال (جهت‌دار) را داراست. کنترل کردن این دستگاه، تعویض باتری و تنظیم ولوم برای افراد سالمند یا کسانی که لرزش دست دارند، بسیار ساده‌تر از مدل‌های ریزتر است. این طراحی معمولا در دو حالت تمام‌صدفه (Full Shell) یا نیم‌صدفه (Half Shell) ساخته می‌شود.

سمعک داخل کانال ITC

سمعک ITC (In-The-Canal) حد واسطی میان مدل‌های بزرگ و نامرئی است. این مدل نسبت به ITE کوچک‌تر طراحی شده و بخش اصلی مدارات آن داخل کانال گوش پنهان می‌شود. با این حال، قسمت بیرونی پوسته یا همان فیس‌پلیت دستگاه، همچنان در ورودی کانال یا بخش کوچکی از گوش خارجی قابل مشاهده است.

مهم‌ترین ویژگی سمعک داخل کانال، جایگاه میانی آن است؛ یعنی از ITE ظریف‌تر و از CIC بزرگ‌تر و بیرونی‌تر است. این ساختار باعث می‌شود تا هم از نظر زیبایی برای کاربر قابل قبول باشد و هم فضای کافی برای تعبیه دکمه تغییر برنامه یا ولوم کنترل را در اختیار ادیولوژیست قرار دهد. این مدل نیز دقیقا بر اساس آناتومی گوش شخص سفارشی‌سازی می‌شود.

سمعک کاملا داخل کانال CIC

دستگاه CIC (Completely-In-Canal) به‌گونه‌ای طراحی شده که تقریبا به‌طور کامل داخل کانال گوش مستقر می‌شود. در این مدل، تنها قسمت بسیار کوچکی از پوسته یا یک نخ نایلونی بی‌رنگ که برای خارج کردن دستگاه تعبیه شده، از نمای بیرونی دیده می‌شود. این طراحی برای کسانی که به دنبال انواع سمعک گوش با دید بسیار کم هستند، جذاب است.

از نظر عمق قرارگیری، سمعک کاملا داخل کانال عمیق‌تر از ITC در مجرا می‌نشیند، اما همچنان از مدل‌های IIC کمی بیرونی‌تر و بزرگ‌تر است. با وجود اینکه میزان دیده‌شدن آن در گوش بسیار ناچیز است، اما نمی‌توان آن را یک سمعک کاملا نامرئی مطلق دانست؛ به‌ویژه اگر مجرای گوش بیمار گشاد یا مستقیم باشد.

سمعک نامرئی یا عمیق داخل کانال IIC

مدل IIC (Invisible-In-Canal) شاهکار مینیاتوری در تجهیزات شنوایی است که در بخش عمیق‌تری از کانال گوش، یعنی بعد از خم دوم مجرا، جای می‌گیرد. این عمق از قرارگیری باعث می‌شود که IIC کمترین میزان دیده‌شدن را در میان تمامی مدل‌های متداول داشته باشد و عملا در تاریکی کانال محو شود.

ساخت این دستگاه کاملا وابسته به ابعاد، قطر و شکل هندسی کانال گوش است. در واقع، محدودیت‌های آناتومیک باعث می‌شود که سمعک نامرئی برای ساختار گوش همه افراد قابل اجرا نباشد. همچنین، به دلیل ابعاد فوق‌العاده کوچک و قرارگیری در عمق، جای‌گذاری، خارج کردن و تعویض باتری آن برای برخی افراد چالش‌برانگیزتر از مدل‌های بزرگ‌تر است.

برای انتقال بهتر مفاهیم، می‌توانید مشخصات فیزیکی این مدل‌ها را در جدول زیر مقایسه کنید:

چرا کوچک‌ترین سمعک همیشه انتخاب بهتری نیست؟

یکی از پرتکرارترین خواسته‌های مراجعان در کلینیک‌های شنوایی‌سنجی، درخواست کوچک‌ترین و مخفی‌ترین دستگاه موجود است. افراد معمولا تصور می‌کنند که پنهان بودن دستگاه معادل با پیشرفته بودن آن است؛ درحالی‌که اندازه فیزیکی، تنها یکی از ده‌ها معیار مهم در پروسه انتخاب و تنظیم سمعک به شمار می‌رود. کوچک‌تر شدن پوسته سمعک به معنای حذف فیزیکی برخی امکانات حیاتی است. در مدل‌های بسیار ریز مانند IIC، فضای کافی برای قرارگیری دو میکروفون جهت‌دار (برای درک بهتر گفتار در شلوغی)، آنتن بلوتوث قوی، دکمه‌های کنترل ولوم و باتری‌های بزرگ وجود ندارد.

علاوه بر محدودیت‌های تکنولوژیک، مسائل فیزیکی نیز مطرح است. قرار دادن و خارج کردن یک قطعه بسیار کوچک از عمق کانال تاریک گوش، نیازمند مهارت دست و بینایی مناسب است که ممکن است برای سالمندان چالش‌آفرین باشد. همچنین دستگاه‌های عمیق، در معرض مستقیم ترشحات و جرم گوش قرار دارند. در مقابل، مدل‌های بزرگ‌تر مانند RIC یا ITC الزاما قدیمی یا ضعیف نیستند؛ بلکه از نظر دوام، قابلیت اتصال به گوشی هوشمند، کیفیت صدای استریو و سهولت در استفاده روزمره، گزینه‌های بسیار کاربردی‌تر و عملی‌تری محسوب می‌شوند.

برای انتخاب شکل مناسب سمعک چه مواردی باید بررسی شود؟

فرایند انتخاب شکل ظاهری سمعک، یک تصمیم بالینی چندوجهی است که توسط ادیولوژیست و با در نظر گرفتن متغیرهای مختلفی انجام می‌شود. برای رسیدن به بهترین نتیجه، موارد زیر باید به‌دقت ارزیابی شوند:

1. بررسی دقیق ادیوگرام و شدت کم‌شنوایی: افت‌های شنوایی شدید و عمیق، نیازمند رسیورهای قدرتمندی هستند که معمولا در پوسته‌های بسیار کوچک داخل‌گوشی جای نمی‌گیرند.
2. آناتومی و ابعاد کانال گوش: مجراهای بسیار باریک، دارای انحنای تند یا گوش‌هایی که جراحی شده‌اند، کاندید مناسبی برای مدل‌های نامرئی عمیق نیستند و قالب‌گیری گوش در آن‌ها با محدودیت روبروست.
3. میزان تولید جرم و رطوبت گوش: در افرادی که ترشحات جرم گوش بالا یا پارگی پرده گوش با عفونت فعال دارند، قرار دادن قطعات الکترونیکی در داخل کانال منجر به خرابی مداوم می‌شود؛ در این موارد BTE بهترین گزینه است.
4. ارزیابی مهارت‌های حرکتی و بینایی: تعویض باتری‌های سایز ۱۰ (کوچک‌ترین سایز) و جای‌گذاری صحیح مدل‌های CIC برای افرادی که دچار آرتروز، لرزش دست یا ضعف بینایی هستند، بسیار دشوار است.
5. نیاز به امکانات ارتباطی مدرن: اگر کاربر نیاز مبرم به ارتباط مستقیم بلوتوثی با تلویزیون یا موبایل و استفاده از سیستم‌های سمعک شارژی دارد، باید به سمت مدل‌های RIC یا BTE گرایش پیدا کند.

همان‌طور که در این مسیر بررسی کردیم، انواع سمعک از نظر محل قرارگیری طیف وسیعی از طراحی‌های مهندسی را شامل می‌شوند. این طیف از مدل‌های مستحکم و کلاسیک پشت‌گوشی (BTE و Mini BTE) آغاز شده، در معماری هوشمندانه و ترکیبی RIC به بلوغ آکوستیکی می‌رسد و با ورود به محیط لاله و کانال گوش در مدل‌های ITE، ITC، CIC و IIC، به‌تدریج ظریف‌تر و پنهان‌تر می‌گردد. هر یک از این جایگاه‌ها، پاسخگوی نیازهای متفاوتی از نظر قدرت، زیبایی و کنترل‌پذیری هستند.

نکته طلایی که باید به خاطر بسپارید این است که تفاوت ظاهری و میزان دیده‌شدن دستگاه، تنها بخش کوچکی از پازل توانبخشی شنوایی است. بهترین شکل و فرم بدنه، مدلی است که هم‌زمان با پوشش دادن دقیق ادیوگرام شما، با ساختار هندسی کانال گوش، میزان ترشحات طبیعی و سبک زندگی روزمره‌تان در هماهنگی کامل باشد. هیچ‌گاه کیفیت شنیدن و درک گفتار را فدای نامرئی بودن دستگاه نکنید.

اگر هنوز در مورد اینکه کدام‌یک از این ۷ مدل برای سیستم شنوایی شما مناسب‌تر است تردید دارید، جای نگرانی نیست. تیم تخصصی ما در کلینیک حانا آماده است تا با بررسی وضعیت آناتومیک گوش شما و انجام تست‌های دقیق، بهترین گزینه را به شما پیشنهاد دهد. برای دریافت مشاوره رایگان و راهنمایی در انتخاب و تنظیم سمعک، همین حالا با شماره ۰۹۳۷۳۶۶۱۲۱۴ تماس بگیرید.